Si të filloni të koleksiononi art pa qenë të pasur

Shumë njerëz mendojnë se koleksionimi i artit është vetëm për të pasurit. Në të vërtetë, shumë koleksione serioze kanë nisur me një grafikë të vogël të blerë në ekspozitën e diplomimit të studentëve ose me një vizatim nga një galeri lokale.

Në Kosovë, Shqipëri dhe Maqedoninë e Veriut skena e artit bashkëkohor është e gjallë dhe artistët e rinj shpesh shesin punë me çmime të arsyeshme. Ky udhëzues shpjegon si ta stërvitni syrin, ku të blini, si dallohen origjinalet nga riprodhimet, cilat dokumente duhen ruajtur dhe si kujdeseni për veprat në shtëpi.

Si ta zhvilloni shijen para se të blini?

Koleksionimi nis shumë kohë para blerjes së parë. Vizitoni galeritë kombëtare, galeritë private, ekspozitat e fakulteteve të arteve dhe festivalet e artit. Fotografoni veprat që ju tërheqin dhe shënoni emrin e artistit. Pas disa muajsh do të shihni modele në shijen tuaj: një teknikë, një paletë ngjyrash, një temë.

Vizitat në galeri janë zakonisht falas dhe stafi flet me kënaqësi për artistët, edhe kur shihet qartë se nuk jeni gati të blini. Pyetjet janë mënyra si mësojnë koleksionistët.

Ku të gjeni art origjinal me çmim të përballueshëm?

Arti origjinal gjendet në shumë më tepër nivele çmimesh nga ç'mendojnë shumica. Disa vende të mira për të filluar:

• Ekspozitat e diplomimit në fakultetet e arteve në Prishtinë, Tiranë dhe Shkup.
• Studiot e artistëve: shumë piktorë pranojnë vizita dhe shesin drejtpërdrejt.
• Galeritë e vogla private që prezantojnë artistë të rinj.
• Panairet dhe ekspozitat kolektive, ku shumë artistë paraqiten në një vend.
• Punëtoritë e grafikës që shesin gravura, serigrafi dhe linoprinte.
• Ankandet, përfshirë ato bamirëse, pasi të kuptoni tarifat shtesë.
• Për diasporën: panairet e artit të përballueshëm dhe shoqatat e artit në Gjermani, Zvicër e gjetkë.

Një vepër që ju gëzon çdo ditë e ka shlyer veten, pavarësisht çfarë ndodh me vlerën e saj në treg.

Origjinal, grafikë apo riprodhim: cili është dallimi?

Origjinali është vepër unike, si një pikturë ose vizatim. Grafika origjinale, si gravura, litografia ose serigrafia, bëhet me dorë nga një pllakë, gur ose rrjetë dhe shtypet në numër të kufizuar. Çdo fletë zakonisht numërohet, p.sh. 12/50, dhe nënshkruhet nga artisti. Provat e artistit, të shënuara AP, janë një set i vogël jashtë edicionit kryesor.

Riprodhimet janë diçka tjetër. Një poster ose printim digjital i një pikture është kopje, edhe kur është i nënshkruar e i numëruar. Mund të jenë të bukura në mur, por rrallë e mbajnë vlerën si grafika origjinale. Pyesni gjithmonë si është bërë printimi dhe sa e madhe është edicioni.

Sa të shpenzoni dhe si të negocioni?

Caktoni një shumë vjetore ose për vepër që mund ta shpenzoni pa u penduar. Shumë fillestarë zbulojnë se një ose dy blerje në vit e mbajnë hobin të këndshëm.

Në rajonin tonë, blerja direkt nga artisti është e zakonshme dhe biseda për çmimin pritet. Galeritë shpesh pranojnë një kërkesë të sjellshme për zbritje, sidomos për blerësit e parë ose për më shumë se një vepër. Disa pranojnë edhe pagesë me këste.

Blini atë që e doni. Një vepër që ju gëzon çdo ditë e ka shlyer veten, pavarësisht çfarë ndodh me vlerën e saj në treg.

Çfarë është proveniencë dhe cilat dokumente duhet të ruani?

Proveniencë quhet historia e pronësisë së një vepre. Për një vepër të re të blerë nga artisti ose galeria, ajo fillon me ju. Për vepra më të vjetra ose më të shtrenjta, një zinxhir i dokumentuar pronarësh dhe ekspozitash mbështet autenticitetin dhe vlerën.

Ruani faturën ose një marrëveshje të shkruar me artistin, certifikatën e autenticitetit nëse ofrohet, korrespondencën dhe fotot e pjesës së përparme e të pasme. Shënoni titullin, vitin, teknikën, përmasat dhe numrin e edicionit. Kur blini direkt nga studio pa faturë, një dëftesë e thjeshtë e nënshkruar nga artisti është shumë më mirë se asgjë.

Për vepra të vjetra me çmim të lartë, kini kujdes: kontrolloni reputacionin e shitësit dhe merrni mendimin e një eksperti të pavarur para pagesës.

A është arti investim i mirë?

Për shumicën, jo si arsye kryesore për të blerë. Tregu i artit është i paqartë, rishitja mund të jetë e vështirë dhe e kushtueshme, dhe vetëm pak artistë shohin rritje të madhe çmimesh. Veprat kanë edhe kosto kornizimi, sigurimi dhe ruajtjeje.

Koleksiononi për kënaqësi dhe shihni çdo rritje vlere si bonus.

Si ta kornizoni dhe ta mbroni artin në shtëpi?

Kornizimi i mirë e mbron veprën. Kërkoni nga kornizuesi paspartu dhe mbështetëse pa acid, dhe xham me filtër UV për punët në letër. Fotografitë, akuarelet dhe grafikat janë veçanërisht të ndjeshme ndaj dritës.

Vendi ku e varni ka po aq rëndësi:

• Larg dritës direkte të diellit, për të shmangur zbehjen.
• Jo mbi kaloriferë, soba ose oxhaqe, as në banjo e kuzhina me avull.
• Temperaturë e qëndrueshme dhe lagështi e moderuar.
• Duar të pastra e të thata; veprat me kornizë mbahen drejt.
• Letrat pa kornizë ruhen të shtrira në dosje pa acid.
• Për vepra me vlerë, pyesni sigurimin e shtëpisë nëse i mbulon.

Pyetje të shpeshta

Për të filluar një koleksion arti ju duhet durim dhe kureshtje. Shikoni shumë, flisni me artistë e galeristë, ruani dokumentet dhe blini veprat që ju mbeten në mendje edhe pasi dilni nga dhoma. Një koleksion i ndërtuar kështu tregon diçka të vërtetë për atë që e ka krijuar.

Si e bëjmë kërkimin: Udhëzuesit shkruhen nga burime të njohura dhe kontrollohen për saktësi. Janë informacion i përgjithshëm, jo këshillë profesionale.